Planowanie i oszczędzanie

Oświetlenie – sposoby na oszczędność

   W dzisiejszych czasach rynek dostarcza nam całą gamę możliwości rozjaśnienia swojego mieszkania, jednak przed zakupem radzę choć odrobinę zgłębić temat. Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów źródeł światła jednak skupię się na trzech wybranych, według mnie godnych uwagi. Jest to oczywiście subiektywna ocena i opiera się na danych dostępnych w internecie a także na własnym doświadczeniu. Nie jest to encyklopedia wiedzy o żarówkach i część zbędnych użytkownikowi danych oraz parametrów została pominięta. Zbytnie przeładowanie specjalistycznym językiem artykułu może tylko zaciemnić obraz tego, co chcę przekazać, mam nadzieję w  krótki i prosty sposób.

  1. Tradycyjne żarówki żarnikowe
  2. Świetlówki (świetlówki kompaktowe) CFL
  3. Oświetlenie LED

Ze względu na wprowadzanie nowych rodzajów oświetlenia tradycyjne oznaczanie parametrów żarówek: mocy w Watach, traci swój dotychczasowy sens. Kiedy mieliśmy do czynienia tylko z jednym rodzajem żarówek sprawa wyglądała prosto, każdy wiedział czego spodziewać się po żarówce np. 60W. Przy nowych źródłach oświetlenia, pojęcie to nie jest takie oczywiste. W tej części postaram się pokrótce pokazać różnice i nakreślić, czym sugerować się przy doborze odpowiedniego dla siebie oświetlenia. W dalszej części będziemy posługiwać się następującymi parametrami:

  • Mocą źródła światła wyrażoną w [W]
  • Strumieniem świetlnym wyrażonym w lumenach [lm] określającym moc światła emitowanego ze źródła przechodzącego przez daną powierzchnię. Po prostu jest to ilość światła, im więcej lumenów tym lepiej.
  • Wydajnością świetlną wyrażaną [lm/W] określającą stosunek strumienia świetlnego źródła do pobieranej przez to źródło mocy w jednostce czasu.
  • Ra , CRI –  współczynnik oddawania barw opisujący źródło światła, podaje on w jakim stopniu źródło światła pozwala nam oglądać przedmioty w ich naturalnych kolorach. Rwyrażony jest  w skali do 100. Do oświetlenia pomieszczeń domowych należy stosować źródła światła o Ra> 80.  Na dzień dzisiejszy wszystkie źródła światła spełniają ten warunek, jednak przy zakupie świetlówek kompaktowych CFL należy na to zwrócić szczególną uwagę.

Przez producentów podawana jest także temperatura barwowa światła, przy żarówkach tradycyjnych nie ma ona większego znaczenia. Sprawa ma się inaczej jeżeli chodzi o inne rodzaje oświetlenia.

Temperatura barwowa Tb

Jest to parametr opisujący barwę danego źródła światła wyrażony w Kelwinach [K].

Wykres temperatur barwowych Tb [K]

ParametryLED-ZakreTemperaturBarwowych1

gdzie:

1800K – to światło jakie daje świeczka

2800K – światło standardowej żarówki żarnikowej (tzw. ciepłe)

4000K – światło białe

5500K – światło białe (tzw. zimne)

6500K – światło dzienne

Tradycyjne żarówki żarnikowe

W tradycyjnej żarówce żarnikowej, jak sama nazwa wskazuje, źródłem światła jest żarzący się drucik (żarnik). Jest to najbardziej “prymitywny” rodzaj oświetlenia. W żarówkach tych 90-95% energii elektrycznej dostarczonej z sieci zamieniana jest na ciepło a tylko 5-10% w rzeczywistości powoduje emisję światła. Zatem sprawność tradycyjnych żarówek jest bardzo mała. Temperatura barwowa zwykłej żarówki wynosi ok. 2700-2800 K, więc dają one tylko światło o barwie ciepłej. Tabelka pokazuje ile światła emituje żarówka, w zależności od swojej mocy oraz odpowiadającą jej wydajność świetlną.

Moc żarówki [W] Światłość [lm] Wydajność świetlna
25 220-250 średnio 12 lm/W
40 410-470
60 700-810
75 920-1060
100 1300-1530

Wielu producentów oraz dystrybutorów żarówek energooszczędnych opisuje parametry swoich produktów w odniesieniu do standardowej żarówki żarnikowej np: odpowiednik żarówki 60W.

Wady żarówek standardowych

Czas życia naszej żarówki także pozostawia wiele do życzenia, wynosi ona 10 000 h,  jednak spadki napięcia mogą powodować skrócenie tego czasu nawet o 40%. Jak pokazuje tabelka są również bardzo energochłonne.

Zalety żarówek standardowych

Zwykła żarówka to nie tylko same wady, do głównych zalet na pewno należy niska cena. Ponadto światło emitowane ze zwykłych żarówek jest bardzo zbliżone do naturalnego, dzięki czemu dobrze oddaje barwy. Dodatkowo koszt wytworzenia ich jest bardzo niski.

Świetlówki kompaktowe CFL

0002530503PP-1920x1280W świetlówkach (lampach fluorescencyjnych) źródłem światła jest luminofor, który pobudzany jest do świecenia poprzez promieniowanie UV, powstałe przy wyładowaniu jarzeniowym w rurce wypełnionej gazem. Powszechnie w sprzedaży dostępne są tak zwane świetlówki kompaktowe, które można stosować jak zwykłe żarówki. Są to świetlówki ze zintegrowanym systemem zapłonowym. Najbardziej rzucającą się w oczy różnicą, przy nowoczesnych systemach oświetlenia, jest możliwość uzyskania różnych barw światła od ciepłej ok. 3000 K do tak zwanej zimnej ok. 6000 K.

Porównanie zwykłej żarówki ze świetlówką kompaktową.

Żarówka żarnikowa moc [W] Świetlówka kompaktowa moc [W] Światłość świetlówki komp. [lm] Wydajność świetlna
25 5-6 250

55-60 lm/W

40 7-8 400
60 11-13 550
75 15-16 900
100 18-21 1300

Jak wynika z tabeli, świetlówki kompaktowe mają wyższą wydajność świetlną od zwykłych żarówek, przy około 60% mniejszym poborze mocy.

Wady świetlówek kompaktowych

Cena świetlówki jest kilkukrotnie wyższa od standardowej żarówki. Częste włączanie i wyłącznie może znacznie skrócić czas działania. Barwa i jasność świetlówki może się zmieniać w zależności od stopnia zużycia. Dają światło jak żarówka matowa tzw. miękkie, nie każdemu to może odpowiadać. Mniej naturalne światło może mieć wpływ na jakość oddawanych barw. Posiadają niewielkie ilości rtęci, która jak wiadomo jest szkodliwa, nie można ich stłuc. Nie można wyrzucać ich do kosza na śmieci, trzeba oddawać je do sklepu z artykułami oświetleniowymi lub do specjalnie wyznaczonych do tego celu punktów. Źle współpracują ze ściemniaczami.

Zalety świetlówek kompaktowych

Nie nagrzewają się jak zwykłe żarówki. Mają 6 razy mniejszy pobór mocy od zwykłych żarówek. Dają możliwość wyboru, czy chcemy światło zimne czy ciepłe. Wytwarzają więcej światła od żarówki standardowej przy tym samym poborze mocy. Znacznie dłuższy czas działania 6000 h -15000 h od zwykłych żarówek.

Oświetlenie LED

Oświetlenie LED jest obecnie najbardziej zaawansowanym technologicznie źródłem światła. Jako źródło światła wykorzystuje się w nim diodę elektroluminescencyjną. W tzw. żarówkach led stosowane są trzy rodzaje diod LED: LED (nazwijmy ją zwykłą) oraz LED SMD, LED COB. Zwykła dioda wygląda jak mała bańka. Dioda LED SMD jest płaska – do montażu powierzchniowego, ma niewielkie wymiary podawane jako 3528 lub 5050 i w żarówce jest ich 24, 40, 80 lub więcej. LED COB występuje jako pojedyncza dioda a żarówka często wyposażona jest w radiator odprowadzający ciepło.

led-smd-5050-3-chipDioda LED SMD  LEDZwykła dioda  Żarówka LEDe27led

Obecnie najbardziej popularne są diody LED SMD o większej wydajności i o szerszym kącie świecenia niż zwykłe diody LED, dlatego na nich się skupię.

W systemach wykorzystujących diody można uzyskać szeroką gamę barw światła od ciepłej, podobnej do żarówek 2800 K, do zimnej dziennej 6500 K.

Porównanie zwykłej żarówki z żarówkami LED

Żarówka żarnikowa moc [W] Żarówka LED moc [W] Światłość żarówki LED [lm] Wydajność świetlna
25 3 220-250

80 lm/W

40 5 410-470
60 9 700-810
75 12 920-1060
100 15 1300-1530

Wynika z tego, że diody LED mają najwyższą wydajność świetlną z dotychczas omawianych źródeł światła.

Ilość światła uzależniona jest także od wielkości diod 3825 lub 5050. Więc, nie tylko ilość diod SMD opisuje parametry żarówki, ale także ich wielkość. Dlatego nie dajmy się nabierać na sztuczki sprzedających żarówki led, gdzie obiecują 800 lm przy mocy 3 Watów. Według mojej oceny najlepszym rozwiązaniem jest zakup do domu żarówek LED o światłości ok. 700 – 810 lm.

Wady oświetlenia LED

Do głównych wad żarówek LED należy ich cena, są kilkanaście razy droższe niż zwykłe żarówki. Stosunkowo wąski kąt świecenia, chociaż są już LED-y o szerszym kącie świecenia. Nie można stosować ich ze ściemniaczami. Przy diodach dających światło zimne może wystąpić efekt niebieskiego szumu, co może wpłynąć na kolor oglądanych w ich świetle obiektów. Tylko diody renomowanych producentów spełniają nasze wymagania.

Zalety oświetlenia LED

Pobór mocy jest 8 razy mniejszy od zwykłych żarówek. Mogą pracować nawet 50 000 h, najdłużej ze wszystkich omawianych źródeł światła. Są bardziej odporne na częste włączanie i wyłączanie. Nie nagrzewają się, są bezpieczniejsze od pozostałych źródeł światła. LED jest oświetleniem ciągłym, nie powstaje efekt stroboskopowy. Są odporne na spadki napięć. Nie posiadają w swojej budowie niebezpiecznych substancji, więc nie wymagają specjalnych środków utylizacji. Można wybrać barwę światła.

    Myślę, że powyższy artykuł dał Wam pogląd na współczesne rodzaje oświetlenia. Jak widać sprawa nie jest taka prosta.

Wszystkie rodzaje omówionych “żarówek” posiadają swoje wady i zalety, nie ma złotego środka. Artykuł ten ma na celu przybliżenie tematu i zachęcenie do prób. Radzę jednak przed zakupem zestawu żarówek do domu kupić jedną sztukę i sprawdzić, czy odpowiada nam barwa, jasność oraz czy rozmiarem pasują do opraw.  Oszczędzi Wam to zawodu i zniechęcenia się do nowości.

Mam nadzieję, że kiedy otworzycie internet i zagłębicie się w całą masę parametrów i przeliczników, będziecie widzieli czego szukać i nie dacie się oszukać :-).

Pamiętajcie, taniej nie zawsze oznacza lepiej.

K.R.

——————————————————————————————————————————–

Podobne publikacje (kursy):
Jeżeli wkurzają cię wysokie rachunki za prąd to pomogę ci w ich ograniczeniu

 

15

Jeżeli spodobał Ci się wpis, podziel się